Portret Cees-Jan Pen

Cees-Jan Pen:

“Vestigingsgedrag draait om ruimte, bereikbaarheid en een aantrekkelijke uitstraling”

Rond de verduurzaming van bedrijventerreinen en bedrijfslocaties is het nog te stil, al neemt zeker rond circulariteit de aandacht toe. Rond circulariteit en parkmanagement is er zeker beweging, maar het moet sneller en steviger. De grote circulaire en sociaal economische potentie van bedrijventerreinen moeten veel beter worden benut. Bedrijventerreinen moeten hiervoor in de basis in orde zijn.

Daarvoor is vanuit gemeenten, maar ook vanuit bedrijven zelf, die niet verder kijken dan de bedrijfskavel, onvoldoende aandacht. Bedrijventerreinen verouderen en verloederen snel. Zo’n dertig procent van de bedrijventerreinen in Nederland kent een bepaalde mate van veroudering. Dat is veel. Terwijl toch dertig procent van onze economie en banen op deze gebieden is gevestigd. Opknappen, vernieuwen en verduurzamen is noodzakelijk, maar vaak zijn er weinig middelen voor beschikbaar.

De bedrijventerreinen en kantoorlocaties concentreren zich langs de snelwegen en nabij knooppunten. In Gelderland, Brabant en de Randstad neemt de druk toe om nieuwe terreinen te bouwen. Hierdoor ontstaat zogenaamd sprinkhaangedrag: men verlaat oude panden en terreinen om elders op een nieuwe plek verder te gaan, maar daardoor glijden juist de oude terreinen nog verder af.

Lelijke blokkendozen

Er is vaak kritiek op bedrijventerreinen, ze worden lelijke blokkendozen genoemd. Gemeenten zien ze bovendien als interessante woningbouwlocaties en er is minder politieke aandacht voor beheer, onderhoud en handhaving. Dit zorgt voor wantrouwen en een treurige uitstraling van gebieden. Bedrijventerreinen worden zo een wegwerpproduct. Terwijl vestigingsgedrag juist draait om ruimte, bereikbaarheid, een aantrekkelijke uitstraling en een duidelijk profiel van het terrein. Die moet je dus niet combineren met winkels en woningbouw, dat schept onduidelijkheid.

Meer aandacht moet er ook zijn voor mogelijke klimaatbijdragen van bedrijventerreinen. Die hebben geweldige circulaire potentie. Denk aan het gebruik van zonnepanelen en recycling van grondstoffen. Er kan veel meer gebruik worden gemaakt van energie, materiaal, rest- en andere stromen tussen bedrijven. Ook is meer plek nodig voor bedrijven die werkzaam zijn in de logistiek. Je ziet het belang daarvan door de digitale economie steeds verder toenemen.

"Een goed voorbeeld van professioneel gerunde ‘bedrijventerreinen’ zijn de campussen in ons land"

Campussen

Het runnen van bedrijfslocaties op een professionele manier wordt in de toekomst cruciaal. Zoals met parkmanagement, waarbij sprake is van een collectiviteitsgevoel en bedrijven zelf verantwoordelijkheid nemen voor bedrijf en omgeving. Ondernemers moeten daarin hun rol pakken. Een goed voorbeeld van professioneel gerunde ‘bedrijventerreinen’, waarin een kwalitatief hoogwaardige werkomgeving inclusief hoge duurzaamheidseisen centraal staan, zijn de campussen in ons land. Voorbeelden zijn de HTC-campus en de nieuwe Brainport Innovation Campus in Eindhoven, campus Watergraafsmeer Amsterdam en techcampus Twente. Het terrein wordt meer als een bedrijf gerund, bedrijven werken echt samen, de openbare ruimte is in orde en ze worden intensief benut.

Vergroening

Tot slot moet op bedrijventerreinen aandacht zijn voor vergroening. Hier ligt een belangrijke rol voor gemeenten. De werkplek moet aantrekkelijker worden. Dat heeft alles te maken met de gezondheid van werknemers. Bedrijfsterreinen zijn veelal erg ‘stenig’. Tijdens hete periodes worden het echte hitte-eilanden waar de temperatuur zo boven de veertig graden uitkomt. Dat soort omstandigheden zijn ongezond om in te werken en kan leiden tot verstoring van bedrijfsprocessen. En tijdens hoosbuien komen de locaties steeds vaker blank te staan. Dit is schadelijk voor werknemers en bedrijven.