Go West young man’. Dat was in de VS een gevleugeld begrip. Dáár waren de kansen. Maar, wat is het nieuwe ‘Wilde Westen’ als ik zou starten als ondernemer in het commercieel vastgoed? Waar bruist het? En met welke vraagstukken wordt de sector geconfronteerd?

Zo is er de ‘booming’ Randstad met de vier grote steden en bijvoorbeeld Eindhoven. Terwijl in veel middelgrote steden in krimpgebieden in het Zuiden, Noorden en Oosten de leegstand nog steeds verder toeneemt. Gemiddeld staat in ons land nog altijd bijna 20 procent van het vloeroppervlak van kantoren leeg en sommige bedrijventerreinen komen waarschijnlijk niet meer van de grond.

Functionele binnenstad

Om binnensteden leefbaar te houden zullen gebouwen vaker meerdere functies moeten krijgen. Een combinatie van groot bedrijf met starters, een ov-kooppunt met kantoren of juist een bejaardentehuis met daaronder horecagelegenheden. Er zal veel meer flexibiliteit moeten komen in bestemmingsplannen willen we de boel leefbaar en bruisend houden in het héle land. Gemeenten zullen onderling meer dan ooit moeten samenwerken om leegstaande bedrijfsterreinen en verdere krimp te voorkomen óf om juist de onstuimige groei in goede banen te leiden.

Om binnensteden leefbaar te houden zullen gebouwen vaker meerdere functies moeten krijgen

De vastgoedmarkt moet ook mee in de klimaatafspraken van ‘Parijs’. In 2023 moeten kantoren al minimaal label C hebben en voor de toekomst gaat het verder. Wordt een gebied in de toekomst gasloos? Zetten we in op all-electric of op warmtenetten en -pompen? Dat kan per gebied en gebouw straks verschillen. Dat we naar klimaatneutraal gaan staat vast.

Technologische ontwikkeling

Nieuwe technologie zorgt ondertussen ook voor een andere revolutie. E-commerce vraagt om meer en meer warehouses. Het ‘nieuwe werken’ zorgt aan de andere kant voor een steeds betere benutting van gebouwen. Sensortechnologie zorgt voor big data, op basis waarvan de service aan klanten of inzet van werknemers nog verder verbeterd wordt. Ook zien we nieuwe digitale platformen voor afstemming tussen vraag en aanbod, zoals Storefront, de AirBnB voor tijdelijke huur van retailvastgoed.

Waar je ook aan de gang gaat met het ontwikkelen van jouw locatie; publiek-private samenwerking is essentieel om de groei en krimp tegelijkertijd in goede banen te leiden. Wij zijn, samen met de gemeenten, in overleg met het nieuwe kabinet om publiek-private Regiodeals te sluiten. Gemeenten, bedrijven en het Rijk investeren dan gezamenlijk in bruisende steden en regio’s.

Nieuwe technologie zorgt ondertussen ook voor een andere revolutie.

Het kabinet kan hiervoor deels de ‘envelop’ uit het regeerakkoord gebruiken, van 900 miljoen euro om regionale knelpunten op te lossen. Met een soort wedstrijd zouden we de beste regionale en stedelijke plannen naar boven kunnen halen die veel enthousiasme losmaken. Zodat bits, bricks, leefbaarheid en vergroening hand in hand gaan op de vastgoedmarkt. Op plekken waar het bruist, maar juist ook waar dat niet meer dreigt te gebeuren. 

Ps. meer weten over onze kijk op de ruimtelijke ontwikkeling van ons land? Kijk deze video hoe we stad en land bruisend kunnen houden.

Hans de Boer

Voorzitter VNO-NCW