Ook de gemeentelijke organisatie zelf moet zich aanpassen aan de nieuwe realiteit. De nieuwe vormen van dienstverlening die vanuit de gemeente geboden  moeten worden aan de burger, noopt de gemeenten tot andere werkvormen, tot intensievere samenwerking met buurgemeenten, met zorg- en welzijnsorganisaties. Gemeenten moeten zich bekwamen in ketenregie, in opdrachtgeverschap, in risicomanagement.

Chaos dreigt

Om alle nieuwe taken die gemeenten binnen het sociaal domein hebben gekregen te organiseren en te structuren, is een goede samenwerking tussen verschillende afdelingen en verschillende sectoren binnen én buiten de gemeente onontbeerlijk. De kwaliteit van de dienstverlening door gemeenten wordt immers steeds meer bepaald door de kwaliteit van de processen in de hele keten.
Een probleem waar veel gemeenten tegenaan lopen is dat de computersystemen niet op elkaar zijn aangesloten. De gegevens zijn er, nieuwe informatiestromen komen het gemeentehuis binnen, maar van eenheid in deze informatiestromen is nog nauwelijks sprake. Chaos dreigt.
Het debacle begin dit jaar met de uitbetaling door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) van het persoonsgebonden budget maakte dat al duidelijk. Enerzijds was het te wijten aan een achterstand bij de SVB en anderzijds doordat een deel van de gemeenten de gegevens van de PGB-ontvangers niet tijdig had doorgegeven. Eenzelfde debacle dreigt nu op te treden in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Aanbieders van facturatie- en declaratiesoftware waarschuwen dat de systemen die gemeenten momenteel gebruiken, totaal niet voldoen.

Een complexe operatie

Gemeenten hebben tot nu toe prioriteit gegeven aan het fysieke deel van de decentralisaties: het op peil houden van de dienstverlening, het regelen van de zorginkoop. De digitale bedrijfsprocessen zijn daardoor achter komen te lopen op de gemeentelijke realiteit. Het Gemeentelijk gegevensknooppunt, waarmee gemeenten op gestandaardiseerde wijze digitaal gegevens kunnen uitwisselen met elkaar en met zorgaanbieders, is in recordtempo uit de grond gestampt. Maar het aansluiten van het gegevensknooppunt op de computersystemen van de gemeente is een complexe operatie, die nog minstens enige maanden in beslag zal nemen.
En dan hebben we het nog alleen maar over de informatiestromen  tussen gemeenten onderling en tussen zorgaanbieders en gemeenten. Want behalve dat moet ook de informatie die over de burgers vanuit de sociale wijkteams naar voren komt zijn weg vinden naar de gemeentelijke systemen. En de informatie van de burgers zelf, vanuit burgerportalen. Gemeenten zullen de komende maanden er keihard aan moeten trekken om de digitale component van de decentralisaties te stroomlijnen. De problemen met het persoonsgebonden budget hebben laten zien dat er weinig voor nodig is om de boel vast te laten lopen. Of dezelfde problemen nu ontstaan in de Wmo zullen we de komende maanden zien. Laten we hopen dat gemeenten alert genoeg zijn om deze signalen tijdig op te pikken. Want digitale wachtlijsten, daar zit niemand op te wachten.