Dirk van Roode

Public Policy manager

Maar kan de overheid ook zelf voorop lopen in de digitale transformatie? De krantenkoppen van de afgelopen jaren doen vermoeden van niet. Waarom is het voor de overheid extra lastig om ICT-projecten tot een succes te maken?

Om te beginnen is er de politieke context. De politiek kan besluiten dat een project een goed idee is. Als de uitvoerende ambtenaren vervolgens in overleg met de markt tot andere inzichten komen, dan is het moeilijk die politieke beslissing terug te draaien. Goed opdrachtgeverschap begint daarom met het scheppen van realistische verwachtingen richting de politiek. Soms is er echter sprake van overmacht, bijvoorbeeld als er een nieuw kabinet aantreedt dat halverwege een project de koers wijzigt.

Daarnaast zit de formele sfeer rond aanbestedingen een goede samenwerking soms in de weg. In de digitale economie ontstaat innovatie door permanente communicatie tussen klant en leverancier. Tijdens een aanbesteding mag er echter nauwelijks gecommuniceerd worden. Het is dan lastig om tot echt vernieuwende oplossingen te komen.

Aanbestedingen bestaan bovendien vaak uit lange lijsten met eisen en specificaties. Dit leidt ertoe dat leveranciers vooral op prijs met elkaar concurreren. Het gaat vaak mis als de aanbestedende dienst een onderdeel vergeet. Ze omschrijven in detail dat ze een auto willen, maar bij oplevering blijkt dat ze het stuur waren vergeten. Leveranciers hebben die niet aangeboden omdat ze dan duurder zijn dan de concurrentie. Als later alsnog een stuur wordt gevraagd, zal de reactie van de leverancier zijn: dat wordt dan meerwerk.

Tot slot proberen overheden soms risico’s in te perken met strenge contracten. Dan heb je al wantrouwen voordat het project gestart is. Ik heb aanbestedingen gezien die zo eenzijdig waren dat er uiteindelijk maar één partij, of soms zelfs geen, op inschreef. Je moet jezelf dan afvragen of je wel het beste uit de markt hebt gehaald.

De kern van een geslaagd project is uiteindelijk goede communicatie en wederzijds vertrouwen. De overheid en de ICT-sector doen veel om van elkaar te leren en succesfactoren voor goed opdrachtgever- én nemerschap te delen. Er zijn dan ook veel ICT-projecten die gewoon succesvol worden opgeleverd, maar dat lees je dan weer nooit in de krant.