Mark Mieras
Wetenschapsjournalist en natuurkundige
Fotograaf: Hein van den Heuvel

Onderzoeken wijzen uit dat een groene omgeving gezonder is voor de mens. Maar ook natuur in de stad doet goed. Een park in de buurt helpt al een boel. Volgens natuurkundige en wetenschapsjournalist Mark Mieras, gespecialiseerd in hersenontwikkeling, wordt al twintig jaar onderzoek gedaan naar het effect van groen op het welzijn van mensen. “Dat effect is tweeledig. Planten en bomen verspreiden stoffen die een aantoonbaar kalmerend effect hebben op ons zenuwstelsel. Dat verklaart voor een deel dat lijfelijke aanwezigheid in de natuur zo’n verkwikkend effect op ons heeft. Maar ook naar natuur kijken, uit het raam van je woonkamer, of natuur zien op foto’s heeft een positief effect.”

Natuur bevordert productiviteit

Volgens onderzoekers heeft dat laatste er mee te maken dat onze hersenen zich in miljoenen jaren in een groene omgeving hebben ontwikkeld. Mieras: “De hersenen zijn geëvolueerd om zich in de natuur thuis te voelen. Ze ‘verteren’ de patronen van planten en bomen makkelijker en dat vinden ze prettig. In een kale straat bewegen je ogen onrustiger dan in een park; ze maken daar veel meer sprongetjes. Dat betekent dat je aandacht dat ook doet. Al dat springen veroorzaakt in de hersenen een soort uitputting. Je bent dan na een paar uur minder in staat richting te geven aan wat je doet. Als je de hersenen even rust geeft en een wandeling door het park maakt, dan kun je weer beter je aandacht bij het werk houden. Zo helpt natuur ons om productief te zijn. Zelfs planten op kantoor helpen: de productiviteit stijgt met vijftien procent.

Puzzelen vinden onze hersenen heerlijk

Ook kinderen zijn gebaat bij groen. Als je ze op school tussen de lessen door de ruimte geeft om buiten te zijn, liefst in het groen, dan presteren ze beter. Dat hoeft echt geen woud te zijn, een paar mooie bomen en wat planten op het schoolplein doen al veel.”
Bakstenen en tegels zijn voor onze hersenen nogal saai, zegt Mieras. “Het is een eindeloze herhaling van steeds dezelfde elementen. Natuur is interessanter. Je hebt grote en kleine blaadjes aan de bomen en grote en kleine golfjes in het water. Onze hersenen snappen de verborgen ordening van zo’n complexe fractale structuur. Ze puzzelen ermee en dat vinden hersenen heerlijk om te doen. Bij kale tegels vervelen ze zich en daar worden ze onrustig van.”

Natuurlijke psychiater

We moeten dus zuinig zijn op onze stadsbomen, perken en parken, vindt Mieras. “Je ziet soms dat groene zones aan de randen van de stad worden volgebouwd. In Amsterdam bijvoorbeeld. Daar raakt een gemeente zichzelf direct in de portemonnee. Met groen kun je beleid voeren: aangetoond is dat groen in de buurt leidt tot minder depressiviteit, angst en minder zelfmoorden. Groen is een natuurlijke psychiater. Bomen zorgen ook voor een lagere bloeddruk, minder stress en voor minder dikke kinderen, want kinderen spelen in een natuurlijke omgeving vaker buiten.”