“Met de enorm grote hoeveelheden data is meer te doen. Alle gegevens die uit onderzoek voor de opsporing van borstkanker komen bijvoorbeeld, worden nog niet aan elkaar gekoppeld. Doen we dit wel -op een verstandige manier en geanonimiseerd- dan kan dit enorm veel inzicht bieden en bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek en betere opsporingsmethodiek.” Aan het woord is Annemarie Jorritsma, burgemeester van Almere en onder meer voorzitter van het Economic Development Board Almere (EDBA). Alleen deze relatief jonge stad zelf -die als Data Capital wordt geprofileerd- bevat al veel datasets. Maar ook elders in het land zijn enorme hoeveelheden data aanwezig. Gecombineerd kunnen ze veel waarde opleveren, zegt Jorritsma. “Voor de overheid vereist dat investeringen die we niet op de burger kunnen afwentelen. Daarom moet er veel aandacht zijn voor businessmodellen en hoe we de waarde van die data kunnen valoriseren.”

Platform

In samenwerking met onder meer TNO opende EDBA dit jaar het Big Data Value Center in Almere. Het open innovatieplatform brengt verschillende partijen vanuit de triple helix bijeen. Zij worden met een multidisciplinaire aanpak begeleid om samen oplossingen te vinden voor vraagstukken. Hierdoor ontstaan samenwerkingsverbanden waar dit anders misschien niet zo snel zou gebeuren, zo meent men. Big Data speelt hierin een grote rol. Niet alleen kan de koppeling van data bijvoorbeeld zorgen voor meer efficiency in de zorgsector, en nieuwe kansen voor het bedrijfsleven, ook kan Big Data het leven van de burger persoonlijk veraangenamen.
Een voorbeeld is het monitoren van verkeersstromen, zo zegt EDBA-directeur Henk Weyschedé: “Door data te koppelen kun je bijvoorbeeld via het navigatieprogramma van je auto onderweg al een parkeerplaats localiseren en reserveren. Een voorbeeld hoe Big Data het leven veraangenaamt en we informatie ombouwen naar waarde.”

Grondstof

Daartoe is samenwerking wel geboden. “Uit de tijd van mijn ministerschap van Economische Zaken weet ik dat partijen elkaar niet automatisch vinden. En soms is er een overheid nodig die kennisinstituten, bedrijfsleven en onderwijs bij elkaar brengt. In die zin doet de EDBA dat in het Big Data Value Center. De samenwerking moet er vooral ook regionaal en lokaal zijn”, zegt Jorritsma. Een van de partijen die deelneemt in het platform is IBM.  
Het ICT-bedrijf is er op afroep beschikbaar en levert dan onder meer de infrastructuur. Softwarematig bijvoorbeeld, door de inzet van algoritmes voor heel specifieke behoeften vanuit het bedrijfsleven of een andere partij. “Data wordt de nieuwe grondstof”, zegt IBM’s Haydee Sheombar, Smarter Cities expert. “Het gaat echter niet alleen om data, maar ook om de opbouw, uitwisseling en inzet van kennis. Dit is nodig om de waarde uit de data te halen. Om dit optimaal te kunnen doen is de samenwerking tussen diverse partijen noodzakelijk, ook zeker om grote maatschappelijke uitdagingen aan te gaan”, zo stelt ze.
“Denk bijvoorbeeld aan de complexiteit van het sociale zekerheidsstelsel. Of aan de zorg, die onder druk staat. Naast data owner zijn de verschillende partijen ook problem owner en is het aan hen om meer met Big Data te doen. IBM zet in op cognitive computing (het snel en accuraat beantwoorden op basis van vertrouwen door middel van zelflerende herkenning van taal en context uit allerlei interne en externe bronnen). Watson, een geavanceerd computersysteem, kan bijvoorbeeld aan de zijde van de arts worden geplaatst. Watson heeft toegang tot enorme hoeveelheden formele en informele medische en niet-medische data. Dit kan ertoe leiden dat de arts in de toekomst, dankzij Watsons toegang tot Big Data, sneller en beter diagnoses kan stellen.”


 

Rol van MKB

Een grote rol in het Value Center is weggelegd voor datagedreven mkb’ers. “Zij kunnen waarde halen uit de data van bedrijven die niet weten hoe deze te gebruiken, hetgeen inzicht en voorspellingen oplevert”, zegt Erik Fledderus, Managing Director Information Society bij TNO. “Big Data is primair een uitdaging van de geest; welke behoeften hebben we en hoe kunnen we daar invulling aan geven. We moeten in deze tijd willen veranderen. Data helpt allerlei vragen te beantwoorden. Maar om waardevolle verandering te bereiken moeten we vooral met elkaar in de praktijk experimenteren en daarvan leren. Mkb’ers kunnen data helpen ontsluiten, maar hebben in de praktijk moeite om met grote organisaties te schakelen. Dat wordt georganiseerd in het Big Data Value Center.”
“Het is een symbiose tussen grote en kleine partijen. Met name de innovatieve startups en mkb-bedrijven zijn vaak veel creatiever en sneller dan grote concerns”, aldus Weyschedé. “Daarbij valt het competitieve tussen bedrijven al gauw weg. Het thema hier is dan ook: Collaboration is the new competition.”
Ook kunnen bepaalde innovaties soms lastig worden ontwikkeld door een klein bedrijf waar het samen met een grotere partij in het platformconcept wel lukt, zo vertelt Jeroen Kleinhoven. Hij is partner in CIO Net, een community die onder meer de bevordering van ICT-kennisuitwisseling onder IT decision makers als doel heeft. “Radiologen werken met een groot aantal mammografiescans, maar hebben beperkt de tijd om die te bekijken. Met Big Data en de juiste technologie kunnen we eventueel software creëren die een “voorselectie” maakt van scans die afwijkingen vertonen. Zo is het denkbaar dat de radioloog in plaats van 2000 scans, 200 scans onderzoekt.”

Onderwijs

Ook voor het onderwijs zijn er kansen, zo vertelt Eric van Tol. Hij is onder meer aanjager van het doorbraakproject Big Data van het ministerie van Economische Zaken. Als voorbeeld noemt hij studenten die as we speak enorme datasets van Rijkswaterstaat onderzoeken. “Voor hen is het heel nuttig om ervaring op te doen met business cases. Het grote voordeel is daarnaast dat zij daar met een frisse blik naar kijken. Hoewel er ontzettend veel wetenschappelijke data is, is deze versnipperd opgeslagen. Het Value Center fungeert als een loket voor die informatie. Voor zowel bedrijfsleven als onderwijs.”

Hype?

Big Data is dus geen hype maar realiteit en levert kansen op, vinden de aanwezigen. “Big Data wordt wel eens vergeleken met puberseks. Iedereen heeft het erover, maar niemand weet eigenlijk echt hoe het moet, en denkt dat iedereen het doet. Dus claimt iedereen dat –ie het doet. Het Big Data Value Center zou je in deze vergelijking kunnen zien als een soort Rutgers Stichting”, zo zegt Kleinhoven. “CIO’s zijn verantwoordelijk voor innovatie in hun bedrijf, maar in de praktijk vaak vooral bezig met de (technologische) waan van de dag. In het Value Center kunnen we hen best practices in Big Data tonen en werken aan nieuwe.”

Privacy

Hoewel men spreekt over de voordelen is privacy tevens een actueel, heet hangijzer. Of valt dat in de praktijk wel mee? “Ik zie wel projecten stranden omdat men vanwege de privacy meteen in de ankers gaat”, zegt Van Tol. “Daarom moet voor burgers ook duidelijk zijn wat ze inleveren en wat daar tegenover staat. Er moet een eerlijke en transparante wisselwerking zijn.”
Henk Weyschedé vult aan: “Privacy is een cruciale randvoorwaarde, maar moet niet als blokkade voor alle ideeën werken. We respecteren de regels en verkennen wat mensen acceptabel vinden.”

“Grote waarde”

“Neelie Kroes stelt dat data de nieuwe olie is. Een enorme waardegenerator dus”, stelt Weyschedé. Data levert kansen in welzijn, duurzaamheid en op financieel vlak op, maar het invullen van die kansen vergt expertise, instrumenten en een doordachte aanpak.”
“Dat hebben we in het Big Data Value Center georganiseerd”, vult Erik Fledderus aan. “We zijn de zoektocht naar datawaarde gestart, hebben al meerdere successen en gaan hier vanuit Almere met onze partners voor langere tijd op inzetten.”