Kees d'Huy
Kees d'Huy
Directeur TNO.

Maatregelen moeten effect op meerdere terreinen gaan sorteren. Geen enkelvoudige winst zoals in niet zo slimme steden soms het geval is, zo vertelt TNO’s directeur smart cities Kees d’Huy. “Groot onderhoud aan de straat is niet genoeg, je pakt ook meteen eventuele milieu- en geluidsoverlast mee. Iets ingewikkelder wordt het wanneer je een stad een stevige economische impuls wilt geven die hand in hand gaat met winst op het gebied van leefbaarheid en gezondheid; vaak twee tegenstrijdige belangen. Een andere eigenschap van de stad slimmer is dat reeds aanwezige data steeds meer wordt ontsloten en verbonden, zodat deze ook real time kan dienen voor diensten.”

Living labs

Om complexe uitdagingen in de stad het hoofd te bieden spelen living labs een rol. Proeftuinen eigenlijk, die ingaan op een actueel vraagstuk. Bepaalde oplossingen worden immers niet bedacht in een kantoortje. “Het zijn meer dan experimenten aangezien er langere tijd toepassingen moeten zijn in de praktijk zodat ook het lokale bedrijfsleven erop kan inspelen. In Rotterdam werken we aan zo’n living lab omdat het worstelt met de bereikbaarheid van de binnenstad, en de uitstoot van roet en fijnstof.
Het betreft naast samenwerking met lokale ondernemers in de Green Deal Zero Emissie Stadslogisitiek onder meer het ontwikkelen van een stadsdashboard. Hieruit is veel informatie af te lezen, zoals over het lokale verkeer, geluid, kadastrale gegevens en luchtkwaliteit. Op basis van die gekoppelde data kun je beter geïnformeerde keuzes maken. Moet het stoplicht nu op rood? Of is er een andere vervoerssoort vereist?”

Marianne Linde
Marianne Linde
Programmamanager van het Knowledge Centre for Healthy Urban Living.

Duurzaamheid

Een smart city is daarnaast duurzaam van aard én aantrekkelijk. Dit vereist wel dat de ruimten in de stad anders worden benut, zegt Marianne Linde, programmamanager van het Knowledge Centre for Healthy Urban Living. Woningen bijvoorbeeld. “Maar te denken valt ook aan het realiseren van vergaderruimten in een stad waar je ook voor een half uurtje terechtkunt tijdens het wachten op een ov-aansluiting. Vanuit het kenniscentrum werken we samen met gemeente Houten aan een herkenbaar punt in de buurt voor ouderen. Hier kan men terecht voor een kopje koffie en vragen over zorg. In Lombok liggen er zonnepanelen op een school die onderdeel vormen van een lokale smart grid. Een smart city heeft behoefte aan lokale initiatieven waaraan de lokale bevolking, professionals, creatievelingen en de overheid bijdragen.”
Ook de processen in de stad moeten volgens Linde veranderen. Te denken valt aan een uitwisseling van gegevens over het gebruik van de stad. “Als dat mogelijk is, kunnen vrachtwagens hun laad- en lostijden bijvoorbeeld aanpassen op de tijden dat kinderen op school zitten. Daarnaast kun je in navigatiesystemen bij de route-advisering gebruik maken van lokale kenmerken. Zo kunnen die een alternatieve route voorstellen op het moment dat er ergens problemen zijn met de luchtkwaliteit.”

Smart City ICT

Data, en meer specifiek Big Data, speelt dan ook een grote rol in smart cities. Alles valt of staat met ICT en de domeinen verkeer, milieu, leefbaarheid en veiligheid. “In een smart city staan die in verbinding en reageren ze op elkaar. Een voorbeeld is slimme verlichting die zich door een koppeling van systemen aanpast aan de aanwezigheid van mensen in een deel van de stad, of bijvoorbeeld op sentimenten over dat deel die worden geuit op social media zoals Twitter”, zegt Berry Vetjens, TNO’s business director voor smart cities. “De grote uitdaging is of er een gemeenschappelijk inzicht komt in alle aanwezige data en of het toegankelijk wordt voor andere typen gebruik. Bovendien dient er van data nog informatie te worden gemaakt en moeten analyses hun werk doen. Real time een analyse maken is erg moeilijk omdat je bergen data ontvangt waarover je meteen iets moet zeggen. Uiteindelijk moet er wel een Smart City Operating System ontstaan dat fungeert als verbindingslaag van alle systemen in een stad.”