Marcel Boogers
Professor Innovation and Regional Governance Universiteit Twente.

Decentralisatie zorgt ervoor dat gemeenten gedwongen worden om creatieve allianties te sluiten met marktpartijen en maatschappelijke organisaties. Daarvoor dienen nieuwe vragen gesteld te worden. Wat een sportvereniging kan betekenen voor werkelozen bijvoorbeeld. Of wie een rol kan spelen in de opvang van mensen met een verstandelijke beperking. “Er zal vast het een en ander misgaan, maar het gaat om het proberen van nieuwe dingen”, zegt Boogers. “De samenleving bestaat tegenwoordig veel meer uit hoger opgeleide mensen, die minder gezagsgetrouw zijn dan enkele decennia geleden.”

Merkbare wijzigingen

Hoe het decentralisatieproces precies zal verlopen, blijkt lastig te zeggen. De invoering is niet te forceren. Boogers ziet wel dat decentralisatie nu vooral nog op zichzelf bekeken wordt. De echte waarde komt na verloop van tijd, wanneer het zich verder zal uitbreiden en worden ook andere beleidsgebieden erbij betrokken. Boogers: “De veranderingen moeten nu in hoog tempo doorgevoerd worden. De komende vier jaar verwacht ik nog niet heel veel merkbare wijzigingen. Op langere termijn zullen we omslag pas merken.”
Duidelijk is volgens de professor wel dat veranderingen voor iedere gemeente anders zullen uitpakken. Dat ligt voor een belangrijk deel aan de kwaliteit van het bestuur. “Kijk maar naar de ontwikkelingen tot op heden. Sommige bestuurders zijn pas in actie gekomen nadat de decentralisatie in het Staatsblad is opgenomen. In andere gemeenten zijn de voorbereidingen al eerder gestart.”

Gevoelige vraagstukken

De mate waarin gemeenten regionaal samen gaan werken, wordt sterk bepalend voor het succes. Het verbaast Boogers dan ook niet dat vooral kleinere gemeenten al enige jaren geleden gestart zijn met discussies om voor te sorteren op de nieuwe situatie. Gezien de complexiteit van het geheel ook verstandig. “Decentralisatie is een complex proces, dat gaat om politiek gevoelige vraagstukken, die mensen direct aangaan. Ondersteuning op die punten vinden ze erg belangrijk. Wordt dat niet goed gedaan, dan zullen raadsleden daar direct op aangesproken worden.”
Maar er is meer om over na te denken dan het contact met burgers alleen. Zo stipt Boogers ook de controle op nieuw bestuur aan. “Het is nog niet duidelijk hoe we op democratische wijze de controle op verantwoordelijkheden kunnen laten plaatsvinden. Daar moeten we nog stevig over nadenken met elkaar.”