Laurette Spoelman
Ministerie van Binnenlandse Zaken

 “De gemeentes in Nederland staan voor stevige opgaves. Niet alleen vanwege hun verantwoordelijkheid voor de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet of de belangrijke rol bij de verhoogde asielinstroom de afgelopen periode, maar ook vanwege hun rol bij opgaven als het klimaatbeleid, de energietransitie en duurzaamheid.

Door de verregaande, vaak nieuwe, verantwoordelijkheden, vraagt dit van een gemeente ook om nieuwe procedures, regels en werkwijzen. Het gemeentebestuur van de toekomst heeft een cultuur van flexibiliteit en veerkracht nodig.

Ruimte voor ontwikkeling

De rol van gemeentes is groeiende. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de Omgevingswet die waarschijnlijk in 2019 van kracht wordt.

De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de totale fysieke leefomgeving. Het motto is ‘ruimte voor ontwikkeling, waarborgen van kwaliteit’.

Deze nieuwe wet zorgt voor minder en overzichtelijke regels, een samenhangende benadering van de leefomgeving, ruimte voor lokaal maatwerk en betere en snellere besluitvorming. Dat is prettig voor burgers en bedrijven die zelf plannen ontwikkelen en ten uitvoer willen brengen, voor gemeentes betekent het dat zij dit ter hand dienen te nemen.

Goed voorbereid op alle taken

Om gemeentes te helpen al de nieuwe taken goed te vervullen, komen op het platform initiatieven en ontwikkelingen rond de overheveling van verantwoordelijkheden naar gemeentes, maar ook waterschappen en provincies, bij elkaar.

De gemeente van de toekomst heeft als doel om goed voorbereid te zijn op alle taken die op een gemeente af komen en randvoorwaarden die nodig zijn om dit goed te organiseren. Een voorbeeld is regionale samenwerking, waarbij gemeentes gezamenlijk bepaalde taken uit gaan voeren.

Energietransitie

Ook het sociaal domein is nu een taak van gemeentes en daar komen steeds nieuwe uitdagingen bij. Enkele jaren geleden was dit nog toekomst, nu is het werkelijkheid. Dat is ook het geval bij de energietransitie dat veelomvattend is; aardgasvrije wijken, energieneutrale woningen, fossiele brandstofvrij rijden, windparken en warmtecentrales.

''Het sociaal domein is de grootste ‘kluif’ waar gemeentes nu mee bezig zijn''

Dergelijke veelomvattende transities hebben natuurlijk een enorme impact op gemeentes én op de burgers. Denk als voorbeeld alleen al aan aardgasvrij wonen; in veel gevallen betekent dit dat er ook een andere mogelijkheid moet komen voor de cv en dat radiatoren vervangen moeten worden.

Geen aardgas meer gebruiken, betekent zonder meer individueel investeren in een huis. Het is dan de taak van een gemeente om daar constructief over mee te denken en met mogelijke oplossingen te komen, want niet iedereen heeft het geld om de benodigde investering te doen.

Tevreden burgers

Het sociaal domein is echter wel de grootste ‘kluif’ waar gemeentes nu mee bezig zijn. Het gaat nog lang niet overal goed en dat geldt ook voor migratie en integratie. Het blijkt lastig daar een weg in te vinden voor gemeentes; hoe doe je dat goed met elkaar?

De Rijksoverheid staat soms verder van burgers af, een gemeente staat echter dicht bij die burger. Alleen al daarom is het logisch dat veel taken van de Rijksoverheid naar de gemeentes gaan. We ondersteunen die gemeentes met geld, wet- en regelgeving maar ook met goede voorbeelden, handreikingen en overleg.

Waar het knelt, proberen we dat samen op te lossen. Allemaal met het doel gemeentes te versterken in hun taak. Daar heeft de burger profijt van, want die wil tenslotte dat alles goed geregeld is binnen zijn of haar gemeente.”

Meer informatie

Om al deze veranderingen te faciliteren en te ondersteunen, ontwikkelde het Ministerie van Binnenlandse Zaken een platform: www.gemeentenvandetoekomst.nl