“Economische ontwikkeling en groei vinden we in stedelijke regio’s. Goede bereikbaarheid en connectiviteit spelen daarin een belangrijke rol. Hoe zorgen we ervoor dat mobiliteit als bloedsomloop van die stedelijke regio’s kan blijven functioneren? We zoeken naar oplossingen die efficiënt zijn en geen milieuproblemen veroorzaken. Daar heb je slimme mobiliteit voor nodig.” Een aftrap van het gesprek door Lodewijk Lacroix. Hij vertegenwoordigt de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Deze organisatie wil het gebied beter bereikbaar maken en het economische vestigingsklimaat verder versterken. Marije de Vreeze werkt bij Connekt, een onafhankelijk netwerk voor slimme, duurzame en sociale mobiliteit, met meer dan 450 partners over de hele wereld. “Voor ons staat het gemak van drempelloos en in optimale vrijheid kunnen kiezen hoe je reist centraal. Dat kan met praktische samenwerkingsvormen, nieuwe marktpartijen, een andere rol voor de overheid en slimmer gebruik van beschikbare data en IT. De ontwikkeling daar naartoe is onomkeerbaar.”

Plannen, boeken, reizen, ondersteunen, aanpassen en afrekenen

Aernout van der Bend deelt het enthousiasme van de Vreeze. Van der Bend werkt bij De Verkeersonderneming, een publiek-private samenwerking met als hoofddoel twintig procent minder autoverkeer in de spits door het realiseren van 16.000 spitsmijdingen in en om Rotterdam. “Vraag en aanbod worden rechtstreeks bij elkaar gebracht; er zit niemand meer tussen die het kan vervormen. Met nieuwe technieken kan veel meer. De gebruiker is veel makkelijker benaderbaar en de markt kan daar nog beter op inspelen. MaaS draait om het ontzorgen van de reiziger. De klant krijgt een kapstok: plannen, boeken, reizen, ondersteunen, aanpassen en afrekenen. Dat is de definitie van MaaS.” Erik de Romph vult aan: “En als het even kan ook nog voor een flat fee.” Hij werkt als hoogleraar ’Strategische transportmodellen’ bij TNO en aan de TU Delft. “Bij beide organisaties werken we onder andere aan het modelleren van MaaS, om de mogelijke effecten en daarmee ook de potentie in beeld te brengen. Door technische ontwikkelingen ontstaan er nieuwe situaties. De info is altijd bij de hand, dat is de technische push. De regelgeving speelt een rol. Gelukkig hebben we onze OV-chipcard. Daardoor zijn we al ver met ticketing. De ICT moet beter, met name het koppelen van data. Het is lastig om de diverse dienstregelingen en de verstoringen daarop voor MaaS te ontsluiten.”

De kracht van technologie

Als het om mobiliteitsaanbod gaat speelt de organisatie waarvoor Peter Krumm werkt een belangrijke rol. Hij vertegenwoordigt Connexxion, een van de toonaangevende vervoerders in Nederland. “De basis van MaaS is volgens mij dat je mensen informatie geeft over de verschillende opties die ze hebben. Je stelt ze in staat om bewust te kiezen. Daarin zie je verschillen tussen ‘dikke’ en ‘dunne’ verkeersstromen. Voor gebieden met een heel lage vervoersvraag zijn er betere opties - ook voor reizigers - dan de traditionele bus.” Marije de Vreeze geeft aan dat het belangrijk is om dichtbij de belevingswereld van de gebruiker te komen. “Dat intrigeert mij het meeste binnen MaaS. Als dat lukt, gaat het veel mensen helpen. Ook de reizigers die nu niet makkelijk toegang hebben tot mobiliteit. Daarnaast zijn we straks in staat om het serviceniveau van mobiliteit voor ons allemaal op een hoger peil te brengen.”


 

Concurrerend in de markt

Volgens Erik de Romph kan MaaS ook gevolgen hebben voor bestaande modaliteiten. “Als je met vier mensen in een auto gaat zitten, heb je nog maar een fractie nodig van het huidige wagenpark. Een laagdrempelige dienst die daar op inspeelt, zorgt ervoor dat er minder gebruik wordt gemaakt van het openbaar vervoer. Dat kan bijvoorbeeld het busvervoer onrendabel maken.” Volgens Lodewijk Lacroix moet het OV het niet zover laten komen. “Als er partijen op de markt komen die de rol van het openbaar vervoer benaderen en het verdienvermogen in het bestaande openbaar vervoer helemaal weghalen, dan wordt het lastig om een hoogwaardig OV-net in stand te houden. Niet alleen in de spits, maar ook daar buiten. Dat is tegelijkertijd een uitdaging voor het OV: blijf concurrerend in de markt, kom met nieuwe initiatieven.”

Beter op elkaar aansluiten

Connexxion is daar mee bezig. Peter Krumm: “Abel, onze taxidienst in Amsterdam, is daarvan een mooi voorbeeld. In de toekomst ben ik ervan overtuigd dat reizigers meer en meer vooraf keuzes kunnen maken. Of en hoe ze met het OV willen reizen. Trein, bus en taxi moeten dan ook gerichter op elkaar aansluiten, met de reiziger als regisseur. Lege bussen of treinen zullen steeds meer tot het verleden gaan behoren. Openbaar vervoer wordt van deur tot deur en op maat. De reiziger bepaalt.” Marije de Vreeze bevestigt deze conclusie. “De partijen met MaaS-ambitie ondertekenden het MaaSifest. Zij gaan werk maken van Mobility as a Service. De ondertekenaars zien MaaS als de toekomst voor mobiliteit. Ze zitten nu met elkaar aan tafel om belemmeringen uit de weg te ruimen. Als die zijn opgelost, gaan ze de concurrentie aan. En over vijf jaar kan er een MaaS-provider zijn die dat nu absoluut nog niet weet. We zijn al een eind op weg, al een stuk verder dan in andere landen.” Aernout van der Bend staaft dat met de huidige ervaringen in Rotterdam. “Wij krijgen uit de markt een aantal behoeften terug. Promotie en draagvlak, de kloof overbruggen tot je een rendabele businesscase hebt, het wegnemen van belemmeringen en het aanwijzen van gebieden als proeftuinen. In Rotterdam hebben we inmiddels ruim 25 initiatieven binnen ons project als alternatief voor het vervoer per auto. Denk aan de fiets en watertaxi, maar ook aan flexwerken en het gebruik van slimme apps. Een grote diversiteit. Wij zijn nu de marktmeester die dat mogelijk maakt, maar we willen niet de aanbieder zijn. Dat zal een marktpartij moeten zijn die aan alle behoeften van de reiziger kan voldoen. Degene die dat als eerste kan, wordt een belangrijke aanbieder van MaaS.”

Sneller, goedkoper en gebruiksvriendelijker

“Een mooi initiatief in Rotterdam is Rotterdam The Haque Airport”, vertelt Lodewijk Lacroix. “Deze luchthaven beseft dat ze aantrekkelijker wordt voor reizigers door te ontzorgen. Je landt en hoeft je vervolgens geen zorgen te maken over je vervolgreis; die moet perfect aansluiten op de vliegreis. Prachtig dat ze het zo actief oppakken. In feite vervullen ze daarmee een voortrekkersrol. Wellicht gaat dat op nog meer plekken ontstaan. Je kunt ook denken aan een bedrijventerrein waar de gezamenlijke bedrijven een dergelijk MaaS-initiatief gaan organiseren. De dienstverlening voor reizigers kan vaak vele malen beter worden georganiseerd en dat kan heel lokaal tot een grotere reizigerstevredenheid leiden.” Dat maakt het MaaS-concept volgens Erik de Romph spannend. “Je bereikt een moment dat de gekozen combinatie van modaliteiten sneller, goedkoper en gebruiksvriendelijker is dan je tot dan toe gewend was. Dit omslagpunt zal worden gevolgd door een massale adoptie van MaaS. Hoe meer gebruikers, des te beter het wordt.”