Koos Janssen
Burgemeester van Zeist en voorzitter van het Platform Middelgrote Gemeenten

‘Centra zien er bij middelgrote gemeenten vaak anders uit, hebben een andere dynamiek en andere kwaliteiten’

Het Platform Middelgrote Gemeenten is een netwerkorganisatie waarin vijfendertig gemeenten kennis delen. Wat er zich bij hen afspeelt, gebeurt op een andere schaal dan in dorpen of grotere steden. Centra zien er bij middelgrote gemeenten vaak anders uit, hebben een andere dynamiek en andere kwaliteiten. Zo is het type winkel in de grote winkelstraten vaak gemengder dan in de grote stad; naast de grote ketens vind je er in dezelfde straat vaak ook lokale winkeliers. Ook de schaal van de samenleving en de gemeentelijke organisaties brengen specifieke kenmerken met zich mee.
Het platform organiseert bijeenkomsten en gemeenten wisselen goede voorbeelden uit waarbij ze elkaar inspireren. We delen kennis op bijvoorbeeld het gebied van financiën of winkelcentra. Uiteindelijk leidt samenwerking tot efficiëntie.”

Minder regeldruk

“Veel van deze gemeenten willen vooruit met hun centrum. Problemen met leegstand spelen overal. Het prettige aan middelgrote gemeenten is dat zij dankzij hun schaal een stuk sneller kunnen reageren op wat er speelt en in staat zijn te innoveren. In Zeist, Goes en Leidschendam-Voorburg vinden bijvoorbeeld experimenten plaats met minder regeldruk. Het doel is de versterking van ondernemerschap en innovativiteit door het aanpakken van onnodige regels. De gemeenten willen hierin een gesprekspartner zijn zonder op de stoel te gaan zitten van de ondernemers. De gemeente Zeist streeft onder meer naar meer levendigheid in het centrum. Bij het inspelen op de huidige problematiek valt bijvoorbeeld te denken aan de vestiging van twee winkels in één pand, en mogelijk aan de verstrekking van horecavergunningen voor leegstaande panden. Er is lef vereist om de mogelijkheden te verkennen. En de vraag is hoe we ruimte geven aan ondernemers. Gelukkig is één kenmerk van middelgrote gemeenten dat zij heel flexibel zijn. Bovendien zijn ze zoals eerder vermeld innovatief, maar ook nabij, efficiënt en verbindend. Dat blijkt uit de ervaringen van de middelgrote gemeenten Kerkrade en Veenendaal.”



Arianne Hollander
Wethouder Veenendaal

‘Het winkelcentrum heeft in verhouding tot het inwonersaantal een relatief grote omvang’

In grotere gemeenten bestaat vaak meer capaciteit voor innovaties. Middelgrote gemeenten kunnen via samenwerking voordelen en best practices van andere gebruiken. Samenwerking is voor hen een onmisbare factor om tot innovatie te komen, bijvoorbeeld in centra. Ook Veenendaal probeert de problematiek in het centrum het hoofd te bieden en heeft een koplopersrol vervuld in het nieuwe winkelen waarbij internetshoppen meer is gekoppeld aan fysieke winkels. Zo realiseerden we een open wifi-netwerk in het centrum en webtoepassingen waarmee bezoekers onder meer realtime inzage hebben in winkelvoorraden. Het past in een pilot om retail aantrekkelijker te maken.”

Sterk centrum

“Het winkelcentrum heeft in verhouding tot het inwonersaantal een relatief grote omvang en vervult een regiofunctie. In deze tijd is het moeilijk om die positie te behouden en de gemeente probeert hier met eerder genoemde voorbeelden op in te spelen. In tijden van economische tegenwind, waar ook Veenendaal mee kampt, is behoud van een sterk centrum noodzakelijk. De focus van het beleid ligt daarom al enige tijd op het kernwinkelgebied en het versterken daarvan.”
“Ook de burger praat actief mee. Een speciaal burgerpanel reageert op problematiek die hier speelt zoals woninginbraken en de noodzaak van een schoon en veilig centrum. Input via vragenlijsten wordt meegenomen in de besluitvorming. Participatie uit zich eveneens in andere vormen, zoals in co-creatie. Zo is er een stadsstrand
gecreëerd dat grotendeels is betaald door een private partij. Want ook dat is participatie; verder gaan dan alleen raadplegen en informeren.

Qua flexibiliteit laten gemeenten soms nog te wensen over. Ze vluchten zo nu en dan in regels, wat een belemmering kan zijn bij het innoveren. Ik zou regelgeving soms wat meer willen loslaten en durf dat wel aan in bepaalde gebieden. Dit is ook wat het Platform Middelgrote Gemeenten wil. Daarnaast is een betere ingang bij andere gemeenten wenselijk, om ook van hun innovaties te leren. Denk bijvoorbeeld aan de good practices die middelgrote gemeenten delen en hebben opgenomen in een kennisbank.”



Huub Wiermans
Wethouder gemeente Kerkrade

‘Voor een verhoging van de kwaliteit werkt Kerkrade samen met andere gemeenten’

Kerkrade heeft een euregionale ligging en is ingekapseld tussen het forse Duitse achterland en België. Een heel internationale positie dus eigenlijk, maar de regio heeft helaas wel te maken met krimp. Al vijftien jaar geleden bestonden er plannen om het centrum aan te pakken maar is het er om uiteenlopende redenen niet van gekomen. Met het nieuwe college wordt de renovatie wel uitgevoerd. In een totaalvisie zijn alle werkzaamheden aan elkaar gekoppeld en vinden ze plaats in hetzelfde tijdsframe.
Belangrijkste deelprojecten zijn een vernieuwing van de retailbouw, die vijftienhonderd vierkante meter kleiner is dan voorheen, nieuwe woningbouw, een versterking van de centrumfunctie en uitbreiding van het cultuurcluster. Er moet meer reuring zijn in Kerkrade.”

Innovatief

“De aanpak van het centrum op zich is niet innovatief, maar het proces en de wijze van organiseren zijn dat wel. De werkzaamheden behelzen een groot aantal deelprojecten en beslaan tweeëntwintig hectare, maar kennen geen strakke hiërarchie. De betrokken partijen kijken over de grenzen van de eigen verantwoordelijkheid heen en doordat mensen de ruimte krijgen ontstaat er creativiteit. De projectorganisatie is multidisciplinair en onderhoudt dwarsverbanden met de gemeente. Alles hangt met elkaar samen; er zijn geen solitaire stukken vlaai maar er is één taart.
Daarin mag burgerparticipatie niet ontbreken. Waar mogelijk worden burgers, en ook ondernemers, betrokken bij de plannen. Een mooi voorbeeld van die nabijheid zijn ontmoetingen met burgers in het stadspark, waar zij meedachten over de herontwikkeling ervan. Vaak wordt onderschat wat mensen kunnen. Daarnaast streeft de gemeente naar flexibiliteit. De overheid is van origine klassiek opgezet naar functies en specialismen terwijl deze juist mensen kan gebruiken die allround zijn. Hokjesmentaliteit moeten we voorkomen.”
“Voor een verhoging van de kwaliteit werkt Kerkrade samen met andere gemeenten. We hebben gemeenschappelijke doelen en werken samen in gebiedsontwikkeling, retailvisies en ICT. Kleinere gemeenten kunnen meeliften op de kennis en kunde van de grotere. Uiteindelijk leidt dat tot meer efficiency.”